Het heeft met Rechtspraak Nederland afgesproken dat het -paspoort wordt geaccepteerd als voldoende medische onderbouwing bij de aanvraag voor curatele, bewindvoering en mentorschap. De expertgroep Curatele, Bewind en Mentorschap (CBM) heeft op 30 oktober 2025 vastgesteld dat de medische onderbouwing die ten ligt aan verstrekking van het paspoort in beginsel volstaat voor de aanvraag van bewind en mentorschap.
Vanaf de achttiende verjaardag is iemand meerderjarig en daarmee handelingsbekwaam, óók als diegene ZEVMB heeft. Dit betekent dat ouders niet langer bevoegd zijn om rechtshandelingen te verrichten namens hun kind. Denk aan beslissingen over (medische) zorg, maar ook aan financiële beslissingen zoals uitgaven vanuit het persoonsgebonden budget (PGB).
Het is daarom belangrijk om vóór de achttiende verjaardag van het kind curatele, of bewindvoering én mentorschap aan te vragen, zodat de continuïteit van de zorg gewaarborgd blijft. De wet biedt verschillende beschermingsmaatregelen die ouders in staat stellen de zorg te blijven verlenen zoals zij dat altijd hebben gedaan.
Curatele
Een rechter kan besluiten om iemand onder curatele te stellen, dit is de zwaarste maatregel. In dat geval neemt een curator de meeste beslissingen over, zowel op financieel als op persoonlijk vlak. Curatele vervangt bewindvoering én mentorschap samen. Iemand die onder curatele staat, verliest zijn of haar handelingsbekwaamheid. Dit betekent dat de persoon juridisch gezien bijna niets meer zelfstandig mag doen, als iemand die onder curatele is gesteld toch zelfstandig een aankoop doet, is deze rechtshandeling vernietigbaar.
Bewindvoering
Een bewindvoerder behartigt de financiële belangen van degene met ZEVMB en zorgt ervoor dat de financiële zaken goed worden geregeld. Bewindvoering kan worden gepubliceerd in het curatele en bewindsregister. Ook dan kunnen eventuele aankopen of overeenkomsten worden teruggedraaid, net zoals bij curatele.
Mentorschap
Een mentor wordt aangesteld voor beslissingen op persoonlijk vlak, zoals medische beslissingen, verzorging en . Een mentor geeft advies en neemt beslissingen over zorg en .
Let op!
Naasten van kinderen met ZEVMB vragen vaak curatele aan, maar meestal wordt bewind en mentorschap ingesteld. De betreffende kinderen leven zo veilig en beschermd, dat curatele vaak niet nodig is. Met name wanneer iemand (alleen) buiten de deur komt en in risicovolle situaties terecht kan komen waarbij (financieel) misbruik van diegene kan worden gemaakt, is curatele passend. Vanuit internationale verdragen moet de rechter de minst bezwarende maatregel op leggen.
Verzoek
Een verzoek tot onderbewindstelling en mentorschap kan worden ingediend bij de kantonrechter van de rechtbank in het arrondissement waar degene met ZEVMB woont. Daarvoor is geen advocaat nodig. Indien gewenst kan hierbij de hulp worden ingeschakeld van een gespecialiseerde cliëntondersteuner ZEVMB vanuit .
Als bewindvoerder of mentor komen, in geval van iemand met ZEVMB, in de eerste plaats (één van) de ouders, of naaste familie zoals broer(s) en zus(sen) en grootouders in aanmerking. De kantonrechter kan ook een buitenstaander benoemen, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van conflicten of wanneer naaste familie om een andere reden niet beschikbaar is. Dit kan ook een rechtspersoon zijn. Bij de aanvraag kan een voorstel worden gedaan voor de te benoemen persoon. De kantonrechter kan ook twee personen benoemen als bewindvoerder of mentor.
Zo werkt het
Dien het verzoek bij voorkeur drie maanden vóór de achttiende verjaardag van degene met ZEVMB in. Bewindvoering en mentorschap kan tegelijkertijd in één aanvraag worden geregeld.
De aanvraag kan digitaal worden ingediend via de Rechtspraak met een DigiD. Het verzoek kan ook per post worden opgestuurd door het pdf-formulier ‘Verzoek tot onderbewindstelling’ in te vullen. Met dit formulier kan tegelijk mentorschap worden aangevraagd.
Stuur bij de aanvraag de volgende documenten mee:
-
Bereidverklaringen van de bewindvoerder en de mentor
-
Toestemmingsverklaring betrokkene: niet van toepassing, maar dient wel te worden meegestuurd met de opmerking "niet van toepassing"
-
Akkoordverklaring belanghebbende: vereist als bewind en mentorschap niet voor beide ouders worden aangevraagd (volwassen broers en zussen dienen ook een akkoordverklaring af te geven)
-
Verklaring geestelijke en lichamelijke toestand: hier kan het worden geüpload
-
In de aanvraag kan worden aangegeven dat degene met ZEVMB niet aanwezig kan zijn bij de zitting, met een korte toelichting waarom. Hierbij kan worden verwezen naar het besluit van de expertgroep CBM van 30 oktober 2025.
De rechtbank beoordeelt of de aanvraag compleet is. Indien nodig volgt een uitnodiging voor een zitting of een gesprek met een gerechtsjurist, doorgaans binnen acht weken na indiening.
-
Binnen vier maanden nadat de kantonrechter het bewind heeft uitgesproken, moet de bewindvoerder een zogeheten boedelbeschrijving opstellen: een officieel overzicht van alle bezittingen en schulden op de datum waarop het bewind inging. Deze beschrijving wordt ingediend bij de kantonrechter en kan digitaal worden aangeleverd.
Goed om te weten
Het ZEVMB-kenniscentrum heeft met Rechtspraak Nederland afgesproken dat het ZEVMB-paspoort wordt geaccepteerd als voldoende medisch bewijs bij de aanvraag. Tijdens de expertbijeenkomst CBM van 30 oktober 2025 hebben de aanwezige kantonrechters onderling afgesproken dat de medische onderbouwing in het paspoort volstaat voor de toekenning van bewind en mentorschap. Er hoeft in beginsel geen aanvullende medische informatie te worden aangeleverd. Het staat de kantonrechter echter vrij om, indien nodig, toch aanvullende informatie op te vragen.
Vermeld in de aanvraag dat het kind een ZEVMB-paspoort heeft, stuur het paspoort mee en verwijs naar de afspraak die is gemaakt tijdens de Expertgroep CBM-bijeenkomst van 30 oktober 2025. Bijvoorbeeld door middel van de volgende tekst:
Bijvoegd bij dit verzoek treft u het ZEVMB-paspoort aan van [naam kind]. Het ZEVMB-paspoort wordt in opdracht van het ministerie van door het ZEVMB-kenniscentrum uitgebracht. Voor toekenning van het paspoort is door een onafhankelijk team van medisch experts overwogen of er sprake is van Zeer Ernstige Verstandelijke en Meervoudige Beperkingen (ZEVMB). De experts zijn kinderartsen, Arts Verstandelijk Gehandicapten (Arts VG), (kinder)neurologen en orthopedagogen. Zij hebben allemaal ruime ervaring met (zorg voor) mensen met ZEVMB. Zij volgen tijdens de afweging de definitie van ZEVMB. De toekenning van het ZEVMB-paspoort bevat een zorgvuldige onderbouwing van de aard en ernst van de beperkingen van [naam kind].
Wij verwijzen u naar het besluit van de Expertgroep CBM van 30 oktober 2025, waardoor de medische onderbouwing in het ZEVMB-paspoort volstaat als voldoende bewijs voor de toekenning van bewind en mentorschap. Wij verzoeken u het bijgevoegde ZEVMB-paspoort te beschouwen als de verklaring omtrent de geestelijke en lichamelijke toestand, zodat geen aanvullende medische documentatie nodig is.
Meer informatie vindt u op www.zevmb.nl/zevmb-paspoort-curatele-bewindvoering- mentorschap. Mocht u desondanks aanvullende informatie wensen, dan zijn wij uiteraard bereid deze te verstrekken.
De kantonrechter beslist zelf of het ZEVMB-paspoort voldoende informatie biedt. Het is mogelijk dat aanvullende documentatie wordt gevraagd. Let op: het kan goed zijn dat de rechter toestemming verleent voor de afwezigheid van de persoon met ZEVMB in kwestie, maar de beoogd bewindvoerder(s)/mentor(en) zullen hoogstwaarschijnlijk wel uitgenodigd worden in de rechtbank.
Zo'n zitting of gesprek is geen verhoor. De rechter stelt vragen om te beoordelen of de voorgestelde bewindvoerder(s) en/of mentor(en) geschikt zijn voor hun taak.
Een aanvraag wordt ook wel een instellingsverzoek genoemd.
Voor kantonrechters
Wanneer ouders bij u komen met een instellingsverzoek voor bewind en mentorschap voor iemand met het ZEVMB-paspoort, dan is het goed te weten dat iemand met ZEVMB zulke beperkte ontwikkelingsmogelijkheden heeft dat eigen regie feitelijk niet mogelijk is en niet mogelijk zal zijn. Het predicaat ZEVMB in dit paspoort volgt na zorgvuldige overweging door een team van medisch experts, waaronder en, kinderneurologen, Arts Verstandelijk Gehandicapten () en orthopedagogen. Het ZEVMB-paspoort zelf bevat geen medische gegevens.
Deze regeling is tot stand gekomen in samenwerking met Rechtspraak Nederland en de Expertgroep CBM. Meer informatie vindt u op www.zevmb.nl/zevmb-paspoort-curatele-bewindvoering-mentorschap.